Công ty khởi nghiệp AI Anthropic trả 1,5 tỉ đô la để dàn xếp vụ kiện bản quyền

Công ty khởi nghiệp (startup) về trí tuệ nhân tạo (AI) Anthropic của Mỹ nhất trí trả cho các tác giả 1,5 tỉ đô la Mỹ để dàn xếp vụ kiện cáo buộc công ty sử dụng bản sao lậu từ tác phẩm của họ nhằm tạo đào mô hình AI.

Diễn biến này sẽ mở ra một bước ngoặt trong cuộc chiến bản quyền giữa các tác giả với các công ty AI, đặt ra tiền lệ pháp lý cho các công ty công nghệ khác như OpenAI hay Meta, vốn đang đối mặt với hàng loạt vụ kiện tương tự.

Anthropic đồng ý bồi thường cho các tác giả khoảng 3.000 đô la cho mỗi cuốn sách trong số khoảng 500.000 cuốn sách mà công ty đã thu thập trái phép để huấn luyện mô hình AI. Ảnh: findarticles.com

Trong thông báo hôm 5-9, Anthropic, công ty AI được định giá 183 tỉ đô la, cho biết đồng ý bồi thường cho các tác giả khoảng 3.000 đô la cho mỗi cuốn sách trong số khoảng 500.000 cuốn sách mà công ty đã thu thập trái phép để huấn luyện mô hình AI. Tổng số tiền bồi thường lên đến 1,5 tỉ đô la. Đây sẽ là khoản tiền bồi thường bản quyền lớn nhất được công bố công khai trong lịch sử, theo một tài liệu mà Anthropic nộp lên tòa án hôm qua.

Trước đó, các tác giả liên quan tiến hành vụ kiện tập thể cáo buộc Anthropic tải sách của họ từ các thư viện sách lậu trực tuyến như Library Genesis and Pirate Library Mirror để sử dụng.

Thỏa thuận trên, nếu được tòa án liên bang ở thành phố San Franciso chấp thuận sớm nhất là vào ngày 8-9, có thể đánh dấu một bước ngoặt trong các cuộc chiến pháp lý giữa các công ty AI và các nhà văn, nghệ sĩ thị giác (họa sĩ, nhiệp ảnh gia, nhà quay phim…) và các chuyên gia sáng tạo khác, những người cáo buộc họ vi phạm bản quyền.

Nếu không đạt được thỏa thuận khép lại vụ kiện, Anthropic sẽ đối mặt viễn cảnh bồi thường thiệt hại lên tới 1 nghìn tỉ đô la nếu bị tòa xử thua. Điều đó sẽ khiến Anthropic, được Amazon và Google hậu thuẫn, phá sản.

Vụ kiện này nằm trong hơn 40 vụ kiện về quyền sở hữu trí tuệ mà công ty AI gồm OpenAI và Meta đang đối mặt, cáo buộc họ sử dụng trái phép các tác phẩm có bản quyền để đào tạo mô hình AI.

Các chuyên gia cho rằng thỏa thuận trên có thể mở đường cho nhiều công ty công nghệ hơn nữa chi trả cho chủ sở hữu bản quyền thông qua các phán quyết và thỏa thuận của tòa án, hoặc thông qua phí cấp phép.

“Thỏa thuận này gửi thông điệp mạnh mẽ đến các công ty AI và các nhà sáng tạo rằng việc lấy các tác phẩm có bản quyền từ các trang web lậu là sai trái” Justin A. Nelson, luật sư của các tác giả trong vụ kiện Anthropic nói.

Mary Rasenberger, CEO Hiệp hội Tác giả (Authors Guild), tổ chức đại diện cho khoảng 12.000 nhà văn, nhà báo, sử gia, nhà thơ và dịch giả, cũng nhận định thỏa thuận dàn xếp của Anthropic gửi thông điệp mạnh mẽ tới ngành công nghiệp AI rằng sẽ có những hậu quả nghiêm trọng nếu sao chép trái phép tác phẩm có bản quyền để đào tạo AI.

Kết quả của vụ kiện giúp xác định cách các tác giả được đền bù khi tác phẩm của họ được sử dụng, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến AI.

Vụ kiện cũng có thể tác động đáng kể đến cách các công ty AI thu thập và sử dụng dữ liệu để huấn luyện các mô hình AI. Những thay đổi này có thể làm tăng chi phí phát triển các mô hình AI do các công ty phải đầu tư vào dữ liệu được cấp phép hợp pháp hoặc các quy trình tuân thủ bản quyền.

Anthropic và các công ty AI khác đã tuyên bố rằng việc đào tạo các mô hình dựa trên sách có bản quyền phù hợp phù hợp với nguyên tắc “sử dụng hợp lý” (fair use) trong luật bản quyền của Mỹ. Nguyên tắc này cho phép sử dụng một phần hoặc toàn bộ tác phẩm có bản quyền cho các mục đích như học tập, nghiên cứu, thông tin, báo chí, bình luận mà không cần xin phép của tác giả hoặc chủ sở hữu bản quyền.

Hồi tháng Sáu, một tòa án ở California đã phán quyết rằng, việc Anthropic sử dụng một số tác phẩm có bản quyền theo cách như vậy là công bằng. Tuy nhiên, tòa án xác định, việc công ty này lưu trữ sách lậu là “vi phạm bản quyền một cách cố hữu”.

Thỏa thuận dàn xếp vụ kiện hôm 5-9 cũng đồng nghĩa với việc Anthropic sẽ phải hủy các tập dữ liệu đã tải xuống từ các thư viện sách lậu Library Genesis và Pirate Library Mirror.

Anthropic, được thành lập cách đây 4 năm, nổi tiếng với sản phẩm Claude, một mô hình AI đàm thoại được thiết kế để cạnh tranh với ChatGPT của OpenAI. Claude tập trung vào việc cung cấp các câu trả lời an toàn, hữu ích và phù hợp với giá trị con người.