‘Cát tặc’ hoành hành trên sông Mã

Dù có hệ thống camera an ninh, chòi canh đặt sát bờ sông, nhưng nạn khai thác cát trái phép trên sông Mã đoạn qua xã Vĩnh Hòa (H Vĩnh Lộc, Thanh Hóa) vẫn ngang nhiên diễn ra, đe dọa an nguy của tuyến kè trị giá hơn 82 tỉ đồng đang triển khai xây dựng.

Công khai hút cát trộm

Khoảng 11 giờ trưa 18.3, mặc dù trên bờ sông Mã (đoạn qua thôn Nghĩa Kỳ, Giang Đông, xã Vĩnh Hòa, H.Vĩnh Lộc, Thanh Hóa) có nhiều người dân đứng canh chừng cây trồng và đất đai bị sạt xuống sông, nhưng phía dưới dòng sông, 2 chiếc tàu vẫn vô tư hút cát.

Một tàu hút cát trái phép ở khu vực không được cấp phép khai thác vào trưa ngày 18.3. Chiếc tàu chỉ chịu rời đi khi phát hiện có phóng viên ghi hình. ẢNH: MINH HẢI

Khu vực 2 tàu hút cát trên hoạt động có chiều dài theo dòng sông khoảng 700m, giáp ranh giữa mỏ cát số 18 và mỏ cát số 54 (không được cấp phép khai thác). Mãi đến khi những người trên tàu hút cát phát hiện phóng viên ghi lại hình ảnh thì 2 chiếc tàu mới chịu nhổ vòi, nổ máy rút đi nơi khác.

Người dân địa phương cho biết, thời gian gần đây có nhiều tàu thuyền kéo đến hút cát trái phép ở khu vực sông Mã thuộc địa bàn thôn Nghĩa Kỳ và Giang Đông (xã Vĩnh Hòa) bất kể ngày đêm.

Theo UBND H.Vĩnh Lộc, thời gian qua có những thời điểm có tới 5-7 tàu khai thác cát trái phép trên sông Mã đoạn qua xã Vĩnh Hòa. ẢNH: MINH HẢI

“Có thời điểm có 6 – 7 chiếc tàu đua nhau hút cát sát khu vực đang thi công tuyến kè. Cuối tháng trước (tháng 2) một đoạn bãi sông lại mới sạt lở, đất đai sản xuất bị trôi xuống sông. Người dân chúng tôi có kéo nhau ra, nhưng các tàu họ cũng không sợ, nếu cơ quan chức năng không ngăn chặn được thì không chỉ tài nguyên thất thoát mà tuyến kè đang làm cũng khó đảm bảo an toàn vì nạo hút sâu sẽ mất chân kè gây sập là chuyện bình thường”, một người dân cho hay.

Tình trạng khai thác cát trái phép trên sông Mã đoạn qua xã Vĩnh Hòa cũng đã được chính quyền địa phương xác nhận là có, nhưng cấp xã và huyện không có khả năng truy bắt tàu hút cát trái phép (như Thanh Niên đã phản ánh).

Chính quyền địa phương lắp camera để theo dõi hoạt động khai thác cát nhưng “cát tặc” vẫn không sợ. ẢNH: MINH HẢI

Theo UBND H.Vĩnh Lộc, khu vực xuất hiện tàu khai thác cát trái phép là khoảng sông Mã dài hơn 700m (khu vực giáp ranh giữa mỏ cát số 18 đã cấp phép Công ty TNHH Minh Chung và mỏ cát số 54 được cấp phép cho Công ty TNHH Nam Lực). Thời điểm cao điểm có từ 5 – 7 tàu khai thác cát cả ngày lẫn đêm.

Nguy cơ kè hơn 82 tỉ đồng trôi sông

Như Thanh Niên đã thông tin, nạn khai thác cát cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới sạt lở nghiêm trọng bờ sông Mã đoạn qua xã Vĩnh Hòa thời điểm năm 2023, nên đến năm 2024 UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt dự án xây dựng tuyến kè giá trị hơn 82 tỉ đồng (hiện đang thi công) do UBND H.Vĩnh Lộc làm chủ đầu tư. Tuy nhiên, với tình hình như hiện nay thì tuyến kè sẽ không đảm bảo an toàn kể cả khi làm xong, bởi lẽ cát bị lấy đi sẽ tác động làm mất chân kè và có thể gây sạt lở.

Trước thực trạng khai thác cát trái phép, chính quyền địa phương đã dựng chốt cắt cử người túc trực nhằm ngăn chặn tình trạng khai thác cát trái phép. ẢNH: MINH HẢI

Trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Khánh Toàn, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, cho biết ông vừa có buổi làm việc với chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan để nắm bắt về tình hình khai thác cát trên sông Mã qua địa bàn xã Vĩnh Hòa, từ đó có tham mưu cho UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng xử lý.

Đối với tuyến kè chống sạt lở đang được triển khai xây dựng, ông Toàn cho biết qua kiểm tra phát hiện có khoảng 370 m chiều dài kè trùng vào phạm vi mỏ cát số 18 đang được phép khai thác. Do đó, kết luận buổi làm việc ông Toàn đã yêu cầu tạm dừng khai thác cát mỏ số 18, và tạm dừng thi công dự án kè để đánh giá lại nếu không sẽ không đảm bảo an toàn cho tuyến kè.

Tuyến kè hơn 82 tỉ đồng đang được thi công khẩn cấp có nguy cơ mất an toàn vì nạn khai thác cát trái phép. ẢNH: MINH HẢI

UBND H.Vĩnh Lộc mới đây cũng đã đề nghị Công an tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo lực lượng chức năng tiến hành tuần tra, kiểm soát, xử lý tàu khai thác cát trái phép. Đồng thời sớm trang bị phương tiện, thiết bị để công an cấp xã có thể trực tiếp ngăn chặn, xử lý tàu thuyền khai thác cát trái phép.

Từ tháng 4.2023, khu vực bãi bồi thuộc địa phận các thôn Giang Đông và Nghĩa Kỳ sạt lở nghiêm trọng. Phía ngoài khu vực sạt lở là mỏ cát số 18. Thời điểm đó, cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa xác định đã có hơn 12.000 m ² đất bãi bồi, với chiều dài khoảng 600 m dọc theo bờ sông bị cuốn trôi. Trong 600 m chiều dài sạt lở, có khoảng 200 m thuộc khu vực mỏ cát số 18; 400 m còn lại ở khu vực hạ lưu mỏ cát. Cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa cũng đã kiểm tra, đánh giá nguyên nhân sạt lở do khu vực này là khu vực hợp lưu của sông Mã và sông Bưởi, có dòng chảy tương đối phức tạp, cấu trúc đất pha cát; và do tác động của hoạt động khai thác cát đến dòng chảy gây xói lở phần bờ, bãi sông phía bờ tả sông Mã.