Ai Cập cùng các nước khu vực thúc đẩy đối thoại Mỹ – Iran

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục diễn biến phức tạp, các bên trung gian đang tiếp tục thúc đẩy nỗ lực ngoại giao nhằm kiềm chế tình hình và duy trì an ninh hàng hải tại khu vực Trung Đông.

Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Ngày 5/9, Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty kêu gọi chấm dứt sự leo thang căng thẳng mới nhất ở Trung Đông, đồng thời hối thúc Mỹ và Iran quay trở lại đàm phán. Phóng viên TTXVN tại Cairo dẫn thông báo của Bộ Ngoại giao Ai Cập cho biết, trong các cuộc điện đàm riêng với người đồng cấp Oman và Bahrain, người đứng đầu ngành ngoại giao Ai Cập nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là ngăn chặn sự leo thang và tránh các hành động có thể làm mở rộng đối đầu hoặc đe dọa hơn nữa an ninh và ổn định khu vực.

Theo Ngoại trưởng Ai Cập Abdelatty, các nỗ lực chính trị và ngoại giao là con đường tốt nhất để giải quyết tận gốc vấn đề khủng hoảng và nhấn mạnh sự cần thiết phải tạo điều kiện cho việc quay trở lại đàm phán giữa Washington và Tehran, dựa trên Bản ghi nhớ Islamabad mà hai bên ký kết hồi tháng 6 vừa qua để giải quyết các vấn đề còn tồn đọng thông qua đối thoại.

Trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Oman Badr Al-Busaidi, hai bên cũng trao đổi về những diễn biến tại eo biển Hormuz và những tác động có thể xảy ra đối với an ninh khu vực cũng như kinh tế thế giới. Hai bộ trưởng nhấn mạnh sự cần thiết bảo đảm an toàn hàng hải, duy trì hoạt động thương mại và nguồn cung năng lượng qua tuyến đường biển quan trọng này.

Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Bahrain Abdullatif Al-Zayani, Ngoại trưởng Ai Cập khẳng định Cairo ủng hộ các nỗ lực bảo đảm an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Bahrain, đồng thời nhấn mạnh an ninh của Bahrain và các nước vùng Vịnh Arập có liên quan chặt chẽ tới an ninh của Ai Cập. Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp và thúc đẩy các nỗ lực nhằm kiềm chế leo thang căng thẳng.

Các cuộc điện đàm diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng sau các cuộc tấn công mới trong tuần qua. Trong thông điệp mới nhất, Iran ngày 5/9 cảnh báo có thể mở rộng và tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng hải quân Mỹ trong khu vực nếu Washington tiếp tục phong tỏa và tập kích tàu thuyền của nước này. Cụ thể, Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbia của Iran nêu rõ sẽ tiếp tục đáp trả nếu các hoạt động mà Tehran cho là gây cản trở đối với tàu thuyền Iran tiếp diễn.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Iran đưa ra thông điệp trên sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cùng ngày thông báo lực lượng Mỹ đã tấn công 3 tàu chở dầu thô có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), nhằm đáp trả việc IRGC phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào hai tàu chiến Mỹ đang hoạt động trong khu vực.

Phía Mỹ cáo buộc 3 tàu này thuộc một mạng lưới vận chuyển dầu trị giá hàng tỷ USD được sử dụng để cung cấp tài chính cho IRGC và các lực lượng ủng hộ Iran trong khu vực. Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục bảo vệ lực lượng của mình và sẵn sàng gây thêm thiệt hại cho đội tàu dầu của Iran nếu Tehran tiếp tục tấn công tàu chiến Mỹ. Sau thông báo của CENTCOM, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth ngày 5/9 cho biết Mỹ có thể tiếp tục tấn công các tàu chở dầu của Iran nếu lực lượng Mỹ bị tấn công.

Căng thẳng cũng tiếp tục tập trung quanh eo biển Hormuz, nơi Mỹ đang hộ tống một số tàu thương mại và tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những năng lực quân sự của Iran mà Washington cho là đe dọa tự do hàng hải. Trong bối cảnh này, Iran bày tỏ quan ngại về khả năng có thêm các nước tham gia các hoạt động quân sự tại eo biển Hormuz.

Kênh truyền hình Al Mayadeen có trụ sở tại Liban ngày 4/9 đưa tin, một quan chức cấp cao Iran đã đề cập đến Hàn Quốc, nói rằng Seoul không nên tham gia các hoạt động mà Tehran cho là nhằm chống lại Iran tại khu vực này. Quan chức trên cảnh báo Iran sẽ coi việc Hàn Quốc can dự quân sự là hành động tham gia trực tiếp vào cuộc xung đột.

Cảnh báo được đưa ra khi Chính phủ Hàn Quốc đang xem xét các phương án góp phần bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Phóng viên TTXVN tại Seoul dẫn thông báo của Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cho biết Seoul chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc triển khai lực lượng tới khu vực. Một số phương án đang được xem xét gồm triển khai tàu hỗ trợ hậu cần và máy bay tuần tra hàng hải P-8A.

Eo biển Hormuz có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Hàn Quốc do nước này phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông. Hơn 60% lượng dầu thô nhập khẩu của Hàn Quốc đi qua tuyến đường biển chiến lược này. Do đó, tình trạng bất ổn kéo dài tại Hormuz có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng, chi phí vận tải và hoạt động sản xuất của Hàn Quốc. Việc Hàn Quốc cân nhắc hỗ trợ bảo đảm tự do hàng hải tại Hormuz diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang gia tăng sức ép đối với các đồng minh về việc hỗ trợ các hoạt động liên quan đến cuộc xung đột với Iran.

Việc cả Mỹ và Iran đồng thời tuyên bố sẵn sàng nâng mức đáp trả làm gia tăng nguy cơ các cuộc đụng độ trên biển lan sang những mặt trận khác, trong đó hoạt động vận tải qua Hormuz và cơ sở hạ tầng dầu khí của Iran có thể tiếp tục trở thành những điểm nóng của cuộc đối đầu.