10 món ăn bài thuốc bổ dưỡng, chống nắng nóng ngày hè

PV17:45 22/06/2024

Nắng nóng là đặc điểm chính của mùa hạ khiến mồ hôi tiết ra nhiều, dễ làm hao tổn khí và tân dịch trong cơ thể.

Nếu không kịp thời bù đắp có thể làm hao tổn nguyên khí, biểu hiện ra bên ngoài bằng các triệu chứng như mệt mỏi , khó thở, ngại nói, có khi đột nhiên ngã bất tỉnh ( say nắng , say nóng )…

Để nâng cao khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết nắng nóng , phòng chống bệnh tật trong 3 tháng nóng nhất mùa hè (giai đoạn từ tiết “Hạ chí” tới tiết “Lập Thu”), có thể sử dụng một số món ăn bài thuốc bổ dưỡng có tác dụng thanh nhiệt , lợi khí, tăng cường sức đề kháng phòng chữa nhiều bệnh.

Một số món ăn bài thuốc chống nắng nóng

- Thanh thử nhiệt (chống nắng nóng), ích khí sinh tân, tiêu thực, chỉ khát, phòng ngừa cảm nắng và say nắng trong mùa hè: Sơn tra 36g, ô mai 24g, đường phèn vừa đủ, sắc uống hoặc hãm với nước sôi trong bình kín. Uống trong ngày.

Đại táo, vị thuốc bổ dưỡng, sinh tân dịch chống nắng nóng

- Giải trừ những chứng trạng khó chịu thường hay xuất hiện trong mùa hè như người bồn chồn, khó ngủ hoặc mất ngủ , nhiệt miệng, tiểu tiện sẻn đỏ…: Trúc diệp 25-50g, sắc uống thay trà.

- Thanh nhiệt, hóa đàm , trừ thấp, thích hợp đối với những người có thể chất đàm thấp, cơ thể mệt mỏi, viêm họng, viêm khớp, hôi miệng, tiêu hóa yếu dùng bài: Hoắc hương 30g, lá chè xanh 30g; sắc uống thay trà.

- Chống nóng, tăng cường sức đề kháng của cơ thể dùng bài: Đậu đỏ, đậu xanh (để cả vỏ), gạo tẻ, lượng bằng nhau, nấu cháo ăn.

- Bổ thận khí, chống khát, giảm mệt mỏi, điều hòa tạng phủ dùng bài: Nhộng tằm 100g rang chín, gạo tẻ lượng vừa đủ, đại táo 16g. Nấu cháo, cháo chín cho nhộng tằm vào, chia ăn trong ngày.

- Kiện tỳ ích khí, chống nắng nóng, phòng tiêu chảy: Bạch biển đậu (đậu ván trắng, sao vàng), ý dĩ nhân, gạo tẻ, lượng bằng nhau, nấu cháo ăn.

- Thanh giải thử nhiệt, bồi bổ cơ thể, hạn chế tác động của thời tiết nắng nóng đối với cơ thể dùng bài: Kim ngân hoa 6g, bạch cúc hoa 6g, sấy khô tán mịn, gạo tẻ lượng vừa đủ, nấu cháo, cháo chín trộn bột thuốc vào ăn.

Nhộng tằm, món ăn – vị thuốc bổ dưỡng, giảm mệt mỏi.

- Kiện tỳ, thanh nhiệt, chống nắng nóng, trừ phiền, an thần dùng bài: Đậu xanh, hạt sen (bỏ tâm), gạo tẻ, liều lượng 50-100g, nấu cháo ăn.

Video đang HOT

- Dưỡng âm, thanh nhiệt, chống nóng, bồi bổ protein cho cơ thể dùng bài: Trúc diệp 1 nắm sắc với 400ml nước, còn 150ml, vớt lá tre ra.

Trứng gà 1-2 quả, bỏ lòng đỏ, dùng lòng trắng, đổ lòng trắng vào nồi nước sắc, đun nhỏ lửa cho đến khi lòng trắng trứng đặc lại, chia ăn trong ngày, ăn liên tục trong 5-7 ngày.

- Dưỡng âm, sinh tân dịch và thanh thử nhiệt dùng bài: Rau muống rửa sạch, mã thầy (củ năng) gọt vỏ, cắt miếng, nấu canh ăn.

Kiêng kỵ: Mùa hè, thời tiết oi bức, không nên ăn các loại đồ ăn lạnh và rau quả sống ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe , dễ nhiễm lạnh.

Nên ăn thức ăn có tính ấm, nhưng không quá nóng. Kỵ đồ ăn nhiều dầu mỡ để phòng ngừa rối loạn tiêu hóa.

Say nắng, mất nước... trong những ngày nắng nóng

Lao động ngoài trời trong thời gian dài, không bù nước, ra vào môi trường điều hòa liên tục...

khiến nhiều người dân đổ bệnh, phải nhập viện cấp cứu trong những ngày nắng nóng kéo dài vừa qua.

Bác sĩ chuyên khoa I Lương Minh Tuyến, Phó Trưởng Khoa Thận Lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy thăm khám cho các bệnh nhân bị rối loạn điện giải, suy thận cấp do nắng nóng.

Đổ bệnh vì nắng nóng

Thời tiết ở miền bắc những ngày gần đây khiến nhiều người phàn nàn khó chịu, mệt mỏi do đêm mưa, ngày nắng gắt.

Chị H.L.A (Cầu Giấy, Hà Nội) ho không dứt điểm suốt một tháng qua. Sau cơn cúm A, chị A. bị viêm thanh quản, viêm tiểu phế quản, mất tiếng, ho ngày đêm không dứt. Đi khám tại một cơ sở y tế, chị đã được kê kháng sinh và uống nhiều thuốc ho bổ trợ, nhưng tình trạng ho của chị vẫn chưa được cải thiện. "Vào cơn ho, tôi ho tới tím tái mặt mày, cảm giác như muốn vỡ lồng ngực. Nhiều khi ở chỗ đám đông cũng rất xấu hổ", chị A. nói.

Khoa Thận Lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy vừa tiếp nhận điều trị nhiều bệnh nhân bị rối loạn điện giải, suy thận cấp do cơ thể mất nước nhiều khi lao động ngoài trời nhiều giờ mà không bù đủ nước.

Bệnh nhân L.V.T (46 tuổi, trú tại huyện Bắc Yên, Sơn La) làm nghề xây dựng, lao động thời gian dài ngoài trời nắng nóng. Bệnh nhân được đưa tới cấp cứu tại bệnh viện trong tình trạng co rút các cơ toàn thân, đặc biệt vùng bắp chân, huyết áp tăng.

Trường hợp khác, bệnh nhân Đ.V.T (64 tuổi, trú tại TP Hạ Long, Quảng Ninh) làm nghề đi biển, nhập viện với biểu hiện triệu chứng tê bì chân tay, chuột rút liên tục, đau cơ.

Hai trường hợp bệnh nhân trên đều có kết quả xét nghiệm máu cô đặc, tăng men gan, suy thận cấp. Các bệnh nhân được bác sĩ Khoa Thận Lọc máu chỉ định truyền dịch, bù nước và điện giải. Sau ba ngày điều trị tích cực, chức năng thận của các bệnh nhân đã ổn định, sức khỏe hồi phục tốt.

Bác sĩ chuyên khoa I Lương Minh Tuyến, Phó Trưởng Khoa Thận Lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy cho biết, trong thời tiết nắng nóng, người bệnh có thể bị mất nước, rối loạn điện giải với biểu hiện triệu chứng như nhức đầu, mệt mỏi, lả người, ù tai, hoa mắt, tụt huyết áp, buồn nôn, tim đập nhanh và mạnh, chuột rút, tay chân co quắp, co giật... Nguy hiểm hơn là biến chứng suy thận cấp, sốc nhiệt, hôn mê và có thể tử vong.

Bệnh nhân đột quỵ điều trị tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai.

Những trường hợp bệnh nhân nhập viện do nắng nóng ở mức độ nhẹ có thể được điều trị tại khoa thường, bù nước và điện giải, tránh suy thận cấp. Bệnh nhân nặng bị sốc nhiệt có thể phải lọc máu, điều trị hồi sức tích cực.

Nắng nóng làm gia tăng ca mắc đột quỵ. Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cho hay, trung bình một ngày Trung tâm Đột quỵ tiếp nhận 50-60 ca đột quỵ nặng và phức tạp. Đáng lưu ý, đột quỵ ở người trẻ (từ 45 tuổi trở xuống) có xu hướng tăng hơn trong vài năm gần đây, chiếm khoảng 15% trên tổng số ca mà Trung tâm tiếp nhận.

Phòng bệnh mùa nắng nóng

Bác sĩ Đặng Hoàng Điệp, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, những ngày nắng nóng gay gắt, người dân có nhiều nguy cơ bị say nắng, say nóng, mất nước. Việc uống nước đá, ra vào phòng điều hòa cũng làm tăng nguy cơ bị viêm đường hô hấp.

Bị say nắng, say nóng không chỉ khiến chúng ta mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu... mà say nắng say nóng còn có khả năng dẫn đến đột quỵ. Nếu không xử trí kịp thời có thể dẫn tới di chứng thần kinh không hồi phục hoặc tổn thương đa cơ quan và tử vong.

Say nóng thường gặp về buổi chiều có nhiều tia hồng ngoại, kết hợp với làm việc ở những nơi nhiệt độ, độ ẩm cao, thông gió kém. Trong khi đó, say nắng thường vào thời điểm giữa trưa trời nắng nóng gay gắt, và có nhiều tia tử ngoại, kết hợp với làm việc dưới trời nắng nóng, độ ẩm cao, không khí lưu thông kém.

Các dấu hiệu nhẹ ban đầu: nhịp tim nhanh, thở nhanh, đỏ da, có thể vã mồ hôi, kèm theo hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn.

Các biểu hiện nặng hơn nếu không được xử trí kịp thời: tụt huyết áp, rối loạn chức năng thần kinh bao gồm thay đổi tri giác, kích động, mê sảng, lú lẫn, co giật và hôn mê. Khi thân nhiệt tăng quá cao còn gây rối loạn điện giải nặng, rối loạn thăng bằng nội môi, có thể xuất huyết (xuất huyết kết mạc, đái ra máu, ỉa ra máu) do rối loạn đông máu nặng, nặng hơn nữa là suy đa phủ tạng dẫn đến tử vong.

Bác sĩ Điệp cho biết, những yếu tố thuận lợi dễ bị say nắng say nóng gồm: Trẻ em hoặc người già vì khả năng điều nhiệt, thích nghi kém với nắng nóng; sự thiếu thích nghi với khí hậu nắng nóng; tập luyện và làm việc trong môi trường nắng nóng; mặc quần áo không phù hợp (quá dày, bó sát, không thấm nước, hấp thụ nhiệt...).

Người dân lao động trong môi trường nắng nóng, mất nước nhưng không uống đầy đủ nước, hoặc môi trường quá nóng làm mất nước nhanh chóng cũng dễ bị say nắng, nóng.

Do đó, bác sĩ Điệp khuyến cáo người dân, khi phải ra ngoài khi trời nắng nóng, cần che kín cơ thể bằng cách mặc quần áo rộng, nhẹ và sáng màu, đội mũ rộng vành, sử dụng kem chống nắng.

Uống đầy đủ nước khi trời nắng nóng hoặc phải lao động nặng dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Thường xuyên uống nước dù chưa cảm thấy khát. Có thể uống nước có pha một chút muối hoặc uống dung dịch oresol, nước trái cây, tránh xa nước ngọt có ga, đồ uống năng lượng.

Không làm việc quá lâu dưới trời nắng hoặc làm việc trong môi trường nóng bức, tránh các hoạt động thể lực quá sức. Nên nghỉ ngơi định kỳ sau khoảng 45 phút hay 1 tiếng làm việc liên tục ở nơi nắng nóng, nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 10-15 phút.

Luôn trang bị đầy đủ các thiết bị chống nắng, chống nóng khi lao động, làm việc dưới trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ bảo hộ, nón rộng vành, kính râm...

Tạo không gian thoáng mát trong môi trường làm việc, đặc biệt ở các công xưởng, hầm, lò... rất có ý nghĩa trong việc phòng chống bị say nắng, say nóng.

Khi vừa đi nắng về, đây là thời điểm cơ thể tiết ra nhiều mồ hôi, nhiệt cơ thể độ cao, nếu tắm ngay sẽ làm thay đổi thân nhiệt đột ngột, rất nguy hiểm, có thể dẫn đến đột quỵ.

Vào mùa nắng nóng, chúng ta cần uống nhiều nước, ăn các loại thức ăn mát, rau củ quả chứa nhiều kali như: rau đay, mồng tơi, rau má, cà chua..., mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, dễ thoát mồ hôi.

Không được để trẻ em hoặc bất kỳ ai trong xe hơi đỗ, tắt máy, trong thời tiết nắng nóng dù chỉ để trong thời gian ngắn, do nhiệt độ trong xe hơi có thể tăng hơn 11 độ C chỉ trong 10 phút.

Các bước sơ cứu khi say nắng. (Ảnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương)

Một điều cần nhấn mạnh là khoảng thời gian 1 giờ sau khi bị say nắng, say nóng ở mức độ nặng được gọi là "thời điểm vàng" để cấp cứu. Do đó, khi cấp cứu say nắng, say nóng phải hết sức chú ý đến việc cấp cứu ban đầu tại hiện trường.

Vì vậy khi gặp người bị say nắng, say nóng, chúng ta phải thực hiện ngay các bước như sau: Đưa bệnh nhân vào chỗ mát, thoáng khí (chỗ bóng râm, lên xe mát hay nhà mát, ...) đồng thời gọi hỗ trợ, đặc biệt gọi cấp cứu hỗ trợ; khai thông đường thở, hô hấp nhân tạo và ép tim ngoài lồng ngực nếu người bệnh hôn mê, không bắt được mạch; áp dụng ngay lập tức các biện pháp làm mát để hạ nhiệt độ của cơ thể; đo nhiệt độ cơ thể (nếu có nhiệt kế);

Cần cởi bỏ quần áo và áp nước ấm lên người bệnh nhân sau đó dùng quạt để tăng quá trình bốc hơi (bệnh nhân nên nằm nghiêng hoặc được đỡ ở tư thế tay chống gối để bề mặt da có thể hứng được nhiều gió càng tốt; đắp khăn lạnh, hoặc áp gói nước đá vào nách, bẹn, cổ.

Cố gắng cho người bệnh uống nhiều nước hoặc dung dịch điện giải nếu bệnh nhân tỉnh táo, có thể uống được; chuyển bệnh nhân bằng xe điều hòa hoặc phải mở cửa sổ, quá trình vận chuyển tiếp tục làm mát nhiệt độ bệnh nhân.

Người dân nên hạn chế đi ra ngoài trong khoảng thời gian nhiệt độ tăng cao từ 10 giờ đến 17 giờ; người lao động hoặc di chuyển ngoài trời phải cần trang bị đầy đủ bảo hộ lao động, các biện pháp chống nắng nóng.

Cung cấp đủ nước cho cơ thể hằng ngày, hằng giờ để bù lượng nước mất đi. Đặc biệt những trường hợp làm việc ngoài trời có thể phải bù 3-4 lít nước và nên bổ sung thêm điện giải, tránh biến chứng suy thận cấp do mất nước.

Tăng cường dinh dưỡng, ăn thêm hoa quả hoặc uống nước ép trái cây để bảo đảm đủ vitamin, tăng cường sức đề kháng của cơ thể.

Hạn chế gió quạt lùa thẳng vào người, đặc biệt đối với trẻ nhỏ. Nếu sử dụng điều hòa nên để nhiệt độ từ 28-29 độ và hạn chế thay đổi môi trường đột ngột từ trong nhà điều hòa ra ngoài trời nắng nóng hoặc ngược lại.

Trường hợp phát hiện người bị say nắng, cần đưa người bệnh ra khỏi môi trường nắng, đặt nằm ở nơi thoáng mát có bóng râm càng sớm càng tốt, nới lỏng quần áo, chườm mát bằng nước lạnh, bổ sung nước uống hoặc nước oresol... và chuyển ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để tránh nguy cơ, biến chứng nặng do mất nước, mất điện giải.

Xạ đen giúp giải nhiệt ngày nắng nóng, hỗ trợ phòng ung thư Thành phần của xạ đen có nhiều dược tính tốt cho sức khỏe, giúp tăng cường sức đề kháng, giải nhiệt. Lương y Đa khoa Bùi Đắc Sáng, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Hội Đông Y Hà Nội, tư vấn: Theo quan niệm Đông y, cây xạ đen có tính hàn, vị chát, giúp thanh nhiệt, giải độc,...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Xem thêm Share

Xem nhiều

Vụ cháy kinh hoàng ở Hong Kong biến nhiều nạn nhân thành tro, mãi mãi "mất tích".02:48

Thiếu gia Viết Vương hiếm hoi lộ diện sau đám cưới, thái độ đi từ thiện gây sốt02:27

Bà Vanga tiên tri 2025 gây chấn động: "Ánh sáng lạ" liên quan sự kiện toàn cầu?02:48

Chồng gục trước di ảnh của 3 mẹ con vụ cháy quán ốc, người thân khóc nghẹn02:30

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Chủ động kiểm soát bệnh dại

05:36:24 08/12/2025

Để hiện thức hóa những mục tiêu đó, giải pháp trọng tâm vẫn là đẩy mạnh công tác tập huấn, tuyên truyền; tăng cường quản lý đàn chó, mèo nuôi; tiêm phòng vaccine; giám sát, bắt chó, mèo thả rông.

Vai trò của chế độ ăn uống với sức khỏe răng miệng

05:34:00 08/12/2025

Việc hỗ trợ hình thành men răng bắt đầu từ trước khi sinh và tiếp tục khi răng sữa, sau đó là răng vĩnh viễn, được khoáng hóa trong suốt thời thơ ấu.

5 nhóm người không nên ăn loại củ bán đầy chợ để kiểm soát cân nặng

05:25:04 08/12/2025

Trong sắn có vitamin C, folate, kali, magiê và mangan - những vi chất cần thiết cho hoạt động miễn dịch, thần kinh, cơ bắp và trao đổi chất. Khi ăn ở mức hợp lý, sắn góp phần hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

Thói quen tưởng chừng vô hại vào ban đêm có thể gây hại cho tim mạch

05:22:27 08/12/2025

Kết quả cho thấy nhóm tiếp xúc ánh sáng nhiều nhất có nguy cơ tim mạch cao nhất. Người có mức tiếp xúc ánh sáng ban đêm cao có khả năng mắc suy tim tăng 56%, nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng tới 56% và nguy cơ đột quỵ tăng tới 30%.

Uống nước hoa hòe mỗi ngày: Lợi ích và những lưu ý không thể bỏ qua

05:18:48 08/12/2025

Theo các tài liệu dược liệu, nước hoa hòe an toàn với người khỏe mạnh, không mắc bệnh lý đặc biệt và không sử dụng các loại thuốc có nguy cơ tương tác.

Dấu hiệu 'tử thần' của hạ thân nhiệt

05:14:48 08/12/2025

Hạ thân nhiệt là một tình trạng khẩn cấp y tế cấp tính, nơi nhiệt độ cơ thể trung tâm giảm xuống dưới 35 độ C. Trong môi trường lạnh, thời gian là kẻ thù: chỉ vài giờ, thậm chí vài phút sơ suất cũng có thể dẫn đến suy đa tạng và tử vong...

Ăn gì để đề phòng thiếu canxi?

05:10:27 08/12/2025

Canxi là 1 trong 5 nguyên tố vi lượng quan trọng thiết yếu đối với cơ thể. Khoảng 99% canxi nằm ở xương và răng, vì vậy canxi là một chất khoáng rất quan trọng với sức khỏe của xương nói riêng và của một cơ thể sống nói chung.

Điều gì xảy ra với cơ thể khi bạn uống nước cam hằng ngày trong 2 tháng?

05:07:36 08/12/2025

Nhờ sự kết hợp giữa dưỡng chất và chất chống oxy hóa, việc uống nước cam có thể giúp giảm viêm nhẹ, hỗ trợ chức năng mạch máu và cải thiện phản ứng chuyển hóa ở một số người.

Gia tăng trẻ mắc bệnh tiêu hóa khi trời lạnh

05:03:47 08/12/2025

Thuốc hay thực phẩm chức năng nếu dùng sai hoặc quá lạm dụng sẽ phản tác dụng. Nếu trẻ khỏe mạnh, hệ vi sinh ổn định mà vẫn bổ sung thường xuyên thì có thể gây mất cân bằng đường ruột.

Đột quỵ ở trẻ nhỏ gia tăng, đừng bỏ qua dấu hiệu bất thường

05:01:06 08/12/2025

Một cơn đau đầu bất thường, một lần ngất thoáng qua, một biểu hiện khác lạ của trẻ đều có thể là lời cảnh báo của não bộ. Đừng để sự chủ quan lấy mất cơ hội sống còn.