Ám ảnh viêm mũi dị ứng
Nhiều đêm đang ngủ bật dậy vì nước mắt, nước mũi chảy ròng, những ngày hắt hơi liên tục, nghẹt mũi, không thở được, ngứa mắt, sưng mắt… là ám ảnh của người bệnh viêm mũi dị ứng.
5 giờ sáng, chị L.P.M. (38 t.uổi, quận Phú Nhuận) bật dậy, nước mắt và nước mũi chảy ròng, hắt hơi liên tục, nghẹt mũi, cảm giác lạnh buốt ở mũi, đầu mũi đỏ ửng.
Khi ngồi văn phòng làm việc, khoảng 3-4 giờ chiều, chị hắt hơi liên tục, chảy nước mắt, nước mũi, đỏ mắt, nghẹt mũi, vừa giảm hiệu suất công việc vừa ảnh hưởng đến những đồng nghiệp xung quanh. Nghẹt mũi khiến chị không thở được, phải thở bằng miệng nên thêm bệnh viêm họng.
Nếu không điều trị đúng cách, bệnh có thể kéo dài và tiến triển nặng hơn, gây ra các biến chứng như viêm xoang cấp – mạn tính, polyp mũi xoang; đồng thời tốn kém chi phí, t.iền bạc, chất lượng cuộc sống suy giảm.
Tình trạng này kéo dài gần 2 tuần khiến chị mệt mỏi, mất tập trung, cạn kiệt năng lượng. “Tôi stress kéo dài, lo âu, thậm chí có giai đoạn trầm cảm vì bệnh theo tôi 20 năm nay rồi” chị M. nói.
Chị M. viêm mũi dị ứng mạn tính. Đợt này, chị tái phát trùng vào đợt chị bị đau dạ dày, đang uống thuốc điều trị theo toa bác sĩ. Mỗi lần triệu chứng viêm mũi dị ứng “bùng” lên, chị uống thuốc để giảm triệu chứng nhưng đợt này không giảm nên đến Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.
Anh D.H. (40 t.uổi, Việt kiều Mỹ) bị dị ứng phấn hoa. “Năm nay, tôi dị ứng nặng hơn vì phấn hoa nhiều hơn những năm trước. Tôi uống thuốc và khám bác sĩ gia đình nhưng vẫn chưa khỏi bệnh”, anh H. nói.
Anh H. cho biết, mỗi khi chuyển mùa hoặc đến mùa “trăm hoa đua nở” là anh H. viêm mũi dị ứng nặng, hạn chế ra ngoài để không tiếp xúc phấn hoa. Anh không thể tập trung công việc, hiệu quả công việc giảm.
Anh chảy nước mắt, nước mũi; ngứa mắt; hai mí mắt sưng; hắt hơi liên tục; khò khè, nghẹt mũi, ho. Anh uống thuốc giảm triệu chứng nhưng người lừ đừ, mệt mỏi. Tình trạng này kéo dài hơn một tháng.
Viêm mũi dị ứng là bệnh cơ địa, do bẩm sinh, có tính di truyền. Điều trị viêm mũi dị ứng là điều trị để giảm triệu chứng, hạn chế tái phát, ngăn ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh, không phải điều trị để dứt điểm bệnh”, bác sĩ Như Duy nói.
Còn chị M. được bác sĩ Duy hút dịch nhầy, nội soi tai mũi họng và kê đơn thuốc kháng histamin, thuốc nhỏ mắt và thuốc xịt mũi để giảm ngứa và các triệu chứng khó chịu. Tái khám sau 2 tuần, tình trạng nghẹt mũi, hắt hơi, nghẹt mũi của chị cải thiện nhiều.
Theo Học viện Dị ứng, Hen suyễn và Miễn dịch học Hoa Kỳ (AAAAI) có khoảng 10-30% dân số thế giới mắc chứng viêm mũi dị ứng. Nghiên cứu dịch tễ học cho thấy tỷ lệ dị ứng đường hô hấp là 15-30%, trong đó tỷ lệ viêm mũi dị ứng tăng theo thời gian, độ nhạy cảm ở khu vực thành thị cao hơn nông thôn.
Bác sĩ Như Duy cho biết, bệnh cũng phụ thuộc vào nhiều yếu tố bên ngoài như ô nhiễm môi trường, thay đổi thời tiết, môi trường làm việc. Với người cơ địa dễ bị kích ứng nên chủ động tăng cường miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi các yếu tố gây dị ứng.
Viêm mũi dị ứng do phản ứng của cơ thể khi gặp chất có thể gây dị ứng (dị nguyên) như: bụi, phấn hoa, hóa chất, bông, vải, sợi, lông thú cưng, ký sinh trùng, khói; một số thực phẩm (tôm, cua, ốc…) hoặc do thời tiết (lạnh, nóng đột ngột, ẩm ướt). Người bệnh thấy cay cay trong mũi, hắt hơi liên tục, ngứa mũi, cay mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt, chảy nhiều nước mũi trong như nước lã, cảm giác rát bỏng ở vòm hầu họng.
Video đang HOT
Ban ngày xuất hiện nhiều, đặc biệt là vào lúc sáng sớm vừa ngủ dậy, nhưng tối đến lại dịu đi và kéo dài vài ba ngày đến vài tuần. Khi bệnh trở thành mạn tính, người bệnh nghẹt mũi gần như thường xuyên, ù tai, nhức đầu, rối loạn khứu giác, ngủ ngáy, thở bằng miệng gây viêm họng, viêm phế quản, dị ứng phế quản và rất có thể hen suyễn.
Bệnh không gây nguy hiểm, không đe dọa tính mạng người bệnh nhưng gây khó chịu đáng kể, suy giảm chất lượng người bệnh, ảnh hưởng hiệu suất làm việc, học tập, sinh hoạt. Nhiều trường hợp rối loạn lo âu, trầm cảm vì sự khó chịu của bệnh.
“Có nhiều người bệnh dị ứng với gạo, dị ứng đậu phụ – nghe lạ như vậy nhưng vẫn có”, bác sĩ Duy nói. Một số người bệnh muốn biết chính xác chất gây dị ứng cho cơ thể thì có thể xét nghiệm 60 dị nguyên.
Đây là xét nghiệm sử dụng 60 mẫu dị nguyên có sẵn để xác định nguyên nhân gây dị ứng trong cơ thể, từ đó giúp người bệnh phòng ngừa, hạn chế tiếp xúc chất gây dị ứng, giảm tái phát bệnh.
Thạc sĩ bác sĩ CKII Nguyễn Như Duy, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, Bệnh viện thường xuyên tiếp nhận nhiều Việt kiều về nước đến khám vì dị ứng phấn hoa nặng ở nước ngoài; mỗi mùa hoa là một mùa ác mộng của họ.
Người bệnh biết rõ cơ địa dị ứng phấn hoa, sẵn đợt về nước đến khám, kiểm tra sức khỏe mũi họng có gặp các bệnh mũi họng khác ngoài dị ứng không. Vì một số người bệnh viêm mũi dị ứng kéo dài nhiều năm gây thoái hóa, phù nề niêm mạc mũi, phì đại cuốn mũi.
Trường hợp nếu bác sỹ phát hiện polyp mũi hay có bất thường về giải phẫu như lệch vách ngăn khiến viêm mũi dị ứng nặng hơn thì sẽ cân nhắc chỉ định phẫu thuật.
Trường hợp anh H., bác sỹ Như Duy nội soi tai mũi họng, không phát hiện bất thường cấu trúc giải phẫu mũi họng. Đợt này cũng không phải đợt anh H. tái phát viêm mũi dị ứng nên bác sĩ tư vấn, hướng dẫn cách chăm sóc mũi họng, sinh hoạt và dinh dưỡng để anh H. ngăn ngừa nhất có thể viêm mũi dị ứng tái phát khi trở lại Mỹ, giảm triệu chứng dị ứng phấn hoa.
Bác sỹ Duy hướng dẫn, với người viêm mũi dị ứng, khi các triệu chứng tái phát thì nên rửa mũi bằng nước muối sinh lý mỗi ngày 1-2 lần, uống thuốc giảm dị ứng; nếu dịch nhầy trong mũi nhiều thì phải bơm rửa mũi. Nếu uống thuốc, vệ sinh mũi họng từ 5-7 ngày mà không giảm triệu chứng thì phải đi khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng; lưu ý không lạm dụng thuốc nhỏ mũi co mạch để giảm nghẹt mũi tức thì.
Nếu triệu chứng viêm mũi dị ứng “bùng” lên nhiều thì nên đi khám ngay; đồng thời tăng cường sức đề kháng, ăn uống nghỉ ngơi khoa học, giữ cho cơ thể không stress căng thẳng, tập thể dục nhẹ nhàng. Nếu viêm mũi dị ứng bội nhiễm (đã biến chứng bội nhiễm vi trùng) thì người bệnh phải dùng kháng sinh, kháng nguyên theo chỉ định của bác sỹ.
Nếu không điều trị đúng cách, bệnh có thể kéo dài và tiến triển nặng hơn, gây ra các biến chứng như viêm xoang cấp – mạn tính, polyp mũi xoang; đồng thời tốn kém chi phí, t.iền bạc, chất lượng cuộc sống suy giảm.
Bác sỹ Duy khuyến cáo, với người viêm mũi dị ứng nên tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng. Nếu dị ứng phấn hoa thì hạn chế ra ngoài khi lượng phấn hoa nhiều trong không khí (5h – 10h sáng), đóng cửa sổ, nên sử dụng máy lọc không khí.
Vệ sinh nhà cửa thường xuyên, giữ nhà cửa khô ráo, đeo khẩu trang khi ra ngoài, hạn chế đến nơi khói bụi, hạn chế tiếp xúc thú cưng nếu dị ứng lông thú cưng. Vệ sinh tai mũi họng hàng ngày, ăn uống lành mạnh, tránh đồ uống có cồn, nên tập thể dục đều đặn để tăng cường hệ miễn dịch, ngủ đủ giấc (7-8 giờ/đêm), tránh căng thẳng.
Những điều cần biết khi dùng thuốc trị viêm mũi dị ứng
Viêm mũi dị ứng là bệnh thường gặp, đặc biệt là khi thời tiết giao mùa. Triệu chứng của bệnh rất khó chịu nên người bệnh có xu hướng lạm dụng thuốc.
Tuy nhiên nếu không dùng thuốc đúng cách sẽ khiến bệnh càng trở nên khó điều trị hơn.
1. Biểu hiện của viêm mũi dị ứng
Các triệu chứng điển hình của viêm mũi dị ứng bao gồm:
- Ngứa mũi, hắt xì: Đây là biểu hiện phổ biến nhất và rất khó chịu. Ngứa mũi, hắt xì khi thời tiết thay đổi đột ngột, kèm theo đó sẽ thấy co thắt cơ hay đau đầu mỗi khi hắt hơi; ngứa da vùng cổ, vùng mắt, họng hay ống tai ngoài.
- Chảy nước mũi, nghẹt mũi : Khi bị viêm mũi dị ứng, niêm mạc mũi bị phù nề và chảy nhiều nước dẫn đến nghẹt mũi khó thở. Nước mũi ban đầu trong suốt, loãng, sau đó đặc dần. Trường hợp bội nhiễm, dịch mũi sẽ bị đục lại và ngả sang màu xanh hoặc vàng. Tình trạng khó thở khiến bệnh nhân phải thở bằng miệng dẫn đến khô miệng, họng. Mũi bị nghẹt khiến dịch mũi bị chảy ngược. Quá trình này sẽ dẫn đến phản xạ ho, thậm chí là ho nhiều...
- Mệt mỏi: Cùng với các biểu hiện trên thì bệnh nhân hay bị đau nhức mỏi người, cảm giác uể oải.
Hắt hơi, xổ mũi, nghẹt mũi... là các triệu chứng khó chịu của viêm mũi dị ứng.
2. Các thuốc trị viêm mũi dị ứng và lưu ý khi dùng
Viêm mũi dị ứng hiện nay chưa có thuốc đặc trị mà chủ yếu là dùng thuốc làm dịu các triệu chứng. Trong đó các thuốc được dùng phổ biến bao gồm:
- Thuốc vệ sinh mũi : Trước khi dùng đến các thuốc khác, biện pháp đầu tiên là cần vệ sinh giúp mũi thông thoáng, giảm khô ngứa. Trong đó nước muối sinh lý NaCl 0,9% là sản phẩm thường được khuyến cáo sử dụng. NaCl 0,9% được bào chế dưới dạng dung dịch nhỏ mũi, dạng xịt. Thuốc có tác dụng làm loãng dịch mũi, giúp nước mũi chảy ra ngoài dễ dàng hơn và xoa dịu niêm mạc mũi.
NaCl 0,9% có độ an toàn cao, ít gây tác dụng phụ, có thể dùng được cho phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, người cao t.uổi... Đối với t.rẻ e.m, khi vệ sinh mũi thì cha mẹ cần cẩn thận để tránh lực tác động mạnh khiến trẻ bị tổn thương niêm mạc mũi.
- Thuốc kháng histamin : Histamin là một chất hóa học do cơ thể sản sinh ra dẫn đến phản ứng dị ứng. Khi bị viêm mũi dị ứng, histamin được giải phóng và kích thích các triệu chứng như chảy nước mũi, ngứa mắt, hắt hơi, ngứa mũi...
Trong điều trị viêm mũi dị ứng, thuốc kháng histamin tại các thụ thể H1 (kháng histamin H1), thế hệ 1 thường được chỉ định như promethazin, chlorpheniramine, diphenhydramin có hiệu quả chống dị ứng cao. Tuy nhiên các thuốc này lại có nhược điểm là có thể gây khô mắt, buồn ngủ, nhìn mờ, khô miệng, táo bón...
Thuốc kháng histamin thế hệ 2 có thể khắc phục những tác dụng phụ nêu trên bao gồm loratadin, astemizol, fexofenadine, cetirizin... Do đó ngày nay thuốc kháng histamin thế hệ 2 được dùng rộng rãi hơn so với thuốc thế hệ 1.
Tuy nhiên cũng tùy trường hợp mà sử dụng loại nào cho hiệu quả. Hơn nữa kháng histamin sẽ có lợi hơn khi sử dụng chúng lúc mới bắt đầu bị dị ứng. Nếu tình trạng dị ứng đã kéo dài thì kháng histamin sẽ không mang lại hiệu quả cao.
- Thuốc thông mũi : Nghẹt mũi là triệu chứng khó chịu nhất của viêm mũi dị ứng. Do đó các thuốc thông mũi thường được bệnh nhân sử dụng nhiều nhất. Thuốc thông mũi được bào chế theo dung dịch nhỏ mũi, dạng xịt hay dạng uống.
Một số thuốc thường dùng nhỏ/xịt như: Ephedrin, naphazolin, oxymetazolin... có tác dụng làm co các mạch m.áu trong niêm mạc mũi, giúp giảm sưng nề, từ đó giúp thông thoáng, giảm nghẹt mũi.
Do thuốc thông mũi mang lại hiệu quả nhanh, dễ thở ngay sau khi nhỏ/xịt, nên bệnh nhân có xu hướng lạm dụng. Tuy nhiên các thuốc xịt/nhỏ thông mũi nếu dùng kéo dài quá 7 ngày, lạm dụng thường xuyên sẽ mang lại hiệu ứng ngược như nhờn thuốc, nghiện thuốc, tái phát bệnh nhiều lần và khó điều trị bệnh dứt điểm do niêm mạc mũi bị xơ.
Thuốc dạng uống chứa phenylpropanolamine, hoạt động theo cơ chế làm co mạch m.áu, giảm sưng nề niêm mạc và giúp thoát dịch, giảm ngạt mũi một cách nhanh chóng. Thuốc chỉ nên dùng sau khi tham khảo ý kiến của bác sĩ. Tác dụng phụ của thuốc thường là hồi hộp, run tay chân, bí tiểu và đ.ánh trống ngực.
Các phản ứng nặng hơn có thể gặp như khó thở, nghẹt cổ họng, sưng môi, lưỡi/mặt, phát ban, co giật, ảo giác; nhịp tim bất thường, chóng mặt, đau đầu, lo âu; bồn chồn, buồn nôn, nôn mửa, vã mổ mồ hôi... Khi gặp phải một trong các tác dụng phụ này cần thông báo cho bác sĩ biết để được xử lý kịp thời.
Dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ để đạt hiệu quả cao trong điều trị.
- Corticoid: Có tác dụng giảm viêm, ức chế giải phóng các cytokine, do đó giúp giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng. Tùy tình trạng bệnh có thể dùng corticoid dạng xịt hoặc dạng uống.
Corticoid dạng xịt: Thuốc xịt có chứa corticoid giúp giảm nhanh các tình trạng viêm của niêm mạc mũi và cải thiện bệnh thông qua cơ chế kháng viêm. Thuốc corticoid dạng xịt ít tác dụng phụ hơn dạng uống. Thuốc được khuyến cáo trong điều trị viêm mũi dị ứng cho trẻ từ 2 t.uổi trở lên (tùy loại thuốc).
Tuy nhiên người bệnh không nên lạm dụng thuốc mà cần dùng theo hướng dẫn của bác sĩ.
Corticoid dạng uống: Thường ít được sử dụng hơn trong điều trị viêm mũi dị ứng do ẩn chứa nhiều tác dụng phụ nguy hiểm. Corticoid đường uống nếu dùng liều cao có thể gây loãng xương, viêm loét dạ dày, tăng cường hàm lượng đường trong m.áu, suy tuyến thượng thận...
Bác sĩ sẽ cân nhắc giữa rủi ro và lợi ích trước khi kê đơn trị viêm mũi dị ứng đường uống có corticoid cho bệnh nhân bị viêm mũi nặng.
- Kháng sinh: Chỉ sử dụng khi viêm mũi dị ứng xuất hiện bội nhiễm vi khuẩn. Kháng sinh được khuyên dùng gồm nhóm cephalosporin, penicillin... Trong quá trình sử dụng thuốc, bệnh nhân cần tuân thủ tuyệt đối liệu trình để tránh nguy cơ kháng kháng sinh và các biến chứng khác.
Bệnh viêm mũi dị ứng không gây nguy hiểm nhưng ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống của bệnh nhân. Việc dùng thuốc đúng kết hợp chế độ ăn và hạn chế tiếp xúc yếu tố nguy cơ sẽ giúp bệnh nhân phòng tránh bệnh tái phát.
Cách phòng tránh tác dụng phụ của thuốc kháng histamin chống dị ứng Thuốc kháng histamin chống dị ứng giúp người bệnh giảm các triệu chứng dị ứng như hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, ho... rất hiệu quả. Tuy nhiên, những loại thuốc này cũng có nguy cơ gây ra tác dụng phụ, tương tác thuốc. Vậy làm thế nào để phòng tránh? 1. Một số tác dụng phụ thường gặp khi dùng thuốc kháng...